Ngoài những phương pháp học quen thuộc, có rất nhiều cách thú vị trong quá trình học lại có thể ảnh hưởng đến cách não bạn tiếp nhận và ghi nhớ thông tin mà không phải ai cũng để ý:

1. Kích thích tính linh hoạt của não (Neuroplasticity)

Não bộ có xu hướng tiết kiệm năng lượng bằng cách lặp lại những gì quen thuộc. Vì vậy, khi bạn làm một điều “khác đi”, não buộc phải tạo kết nối mới. Ví dụ: đánh răng bằng tay không thuận, thay đổi những thao tác quen thuộc hằng ngày… những hành động này không trực tiếp giúp bạn nhớ bài, nhưng giúp não nhưng giúp não bớt “lì” và dễ thích nghi với thông tin mới hơn.

2. Gắn ký ức với bối cảnh (Context-dependent memory)

Não không lưu trữ thông tin một cách độc lập, mà luôn đi kèm với môi trường và trải nghiệm lúc đó. Khi bạn học với một mùi hương quen thuộc như tinh dầu hoặc nước hoa nhẹ rồi dùng lại khi ôn, mùi hương đó có thể giúp kích hoạt lại những gì bạn đã học trước đó. Tương tự, việc thay đổi địa điểm học cũng khiến não phải truy xuất thông tin linh hoạt hơn, thay vì phụ thuộc vào một không gian cố định. Đơn giản hơn, hãy cố gắng gắn lý thuyết mình học vào bối cảnh thực tế đã trải nghiệm để dễ hiểu, dễ nhớ hơn.

3. Tạo “độ khó có lợi” để tăng chú ý (Desirable difficulty)

Những gì quá dễ thường khiến não lướt qua mà không xử lý sâu. Ngược lại, một mức độ “khó vừa đủ” sẽ buộc não phải tập trung hơn. Việc viết tay thay vì gõ phím khiến bạn không thể tiếp nhận thông tin một cách “tự động”, mà phải xử lý kỹ hơn từng phần. Chính quá trình này giúp bạn hiểu rõ hơn và nhớ lâu hơn mà không cần học nhiều hơn. 

4. Mã hoá thông tin sâu hơn (Deep processing)

Càng nhiều “kênh” tham gia vào việc học, thông tin càng được lưu trữ chắc hơn. Khi bạn nói thành tiếng thay vì chỉ đọc trong đầu, hoặc tưởng tượng kiến thức thành những hình ảnh hơi “kỳ quặc”, não sẽ xử lý thông tin theo nhiều cách cùng lúc. Những liên tưởng tưởng chừng vô lý này giúp kết hợp suy nghĩ, hình ảnh và âm thanh, từ đó giúp não chúng ta ghi nhớ thông tin rõ ràng và lâu hơn.

5. Duy trì trạng thái tỉnh táo và chú ý

Trạng thái của cơ thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học, nên đôi khi cải thiện sự tỉnh táo cũng đồng nghĩa với việc bạn tập trung tốt hơn. Những thói quen nhỏ như nhai kẹo cao su có thể giúp bạn tỉnh hơn một chút trong thời gian ngắn. Ngoài ra, việc uống nước đủ, thay đổi tư thế ngồi hoặc đứng dậy vận động nhẹ vài phút cũng có thể giúp não “reset” lại sự chú ý khi bắt đầu mệt.

Không có thói quen nào ở trên là “hack não” ngay lập tức nhưng điểm chung của chúng là giúp não chúng ta không rơi vào trạng thái bị động.

Kim Ngân